V 2012-05-01

Haptonomische benadering bij baby’s die veel huilen

Een baby is heel direct in zijn communicatie, zowel verbaal als non-verbaal. Zijn lichaamstaal verteld je hoe het met hem gaat.
Wanneer het niet zo goed gaat met een baby, kan het dit uiten door veel te huilen, slecht te slapen, gespannen te zijn en/of zich terug te trekken uit het contact.

Signalen

De volgende signalen kunnen er op wijzen dat een baby het voor,tijdens of kort na zijn geboorte moeilijk heeft gehad:

·      veelvuldig en langdurig huilen,

·      hoog en krijsend huilen,

·      overstrekken van lichaam (verstijfd), huilen met hun hele lichaam, dit is te voelen aan de spierspanningen

·      vermijden van (oog)contact

·      onrustig & erg beweeglijk of juist apathisch (slap & introvert)

·      slaapproblemen (bij inslapen en bij doorslapen)

·      moeilijk drinken of reflux (spugen)

·      sterke huidreacties

·      kortademig

Combinatie van factoren

Huilen is het uiten van ongenoegens van de baby en zijn belangrijkste communicatiemiddel. Het is meestal niet te wijten aan één oorzaak alleen, het is doorgaans een combinatie van factoren, bijvoorbeeld; om fysieke redenen, onvervulde behoeften, als reactie op de geboorte, spanning/prikkelbaar, onvoldoende adequate respons van de ouders, als vorm van ontlading of als controlepatroon.

Huilen kan ook op ernstige stress wijzen. Het is erg belangrijk om oog te hebben voor dingen die in het leven van een baby/kind spanning veroorzaakt. Huilen wordt echter vaak gezien als een onnodig bijproduct van spanning en veel mensen denken dat baby’s/kinderen zich beter zouden voelen als ze nou toch maar eens met huilen ophielden. Dat is niet zo. Wat de stress ook heeft veroorzaakt, kinderen voelen zich pas weer beter als ze net zoveel hebben kunnen huilen en te keer gaan als ze nodig hebben (uit: de taal van huilen/ Aletha J. Solter, ISBN nr. 906020786-6).

Hechtings relatie

Het eerste levensjaar is van groot belang voor de ontwikkeling van de hechtingsrelatie van het kind en zijn ouders. De kwaliteit van de hechtingsrelatie hangt voor een belangrijk deel af van de mate van welbevinden van het kind en z’n ouders en de wijze waarop ze elkaar verstaan.
Wanneer het niet zo goed gaat met een kind, kan het dit uiten door veelvuldig te huilen (meer dan drie uur per dag, bijna alle dagen en zij lijken ontroostbaar), slecht te slapen, gespannen te zijn en/of zich terug te trekken uit het contact. Voor ouders is het van groot belang deze uiting te kunnen verstaan en er mee om te kunnen gaan.
Veel ouders met een kind dat dergelijk gedrag vertoont, zijn vaak ten einde raad en hebben daadwerkelijke hulp nodig. Advisering alleen is dan vaak onvoldoende.

Waarom huilt de baby

De hulpvraag is meestal;”hoe krijg ik de baby stil”. Belangrijker is de vraag; “waarom huilt de baby?”
Aan de ouders zal gevraagd worden: “Hoe het huilgedrag is. Wanneer hun baby huilt, hoe lang, op welke manier en sinds wanneer? Wat beluisteren de ouders in het huilen? En hoe gaan de ouders er tot nu toe mee om?”
Een huilbaby verhoogt altijd de spanning in een gezin en kan onverwachte gevoelens oproepen (onrust, teleurstelling/boosheid t.o.v. het kind, (oud) verdriet van de ouders zelf, het gevoel van falen, schuldgevoel, boosheid en teleurstelling t.o.v. zichzelf of elkaar, de ouders voelen zich afgewezen.

Haptonomische benadering

De haptonomische benadering biedt mogelijkheden om de problemen te traceren en hieraan te werken via het lichamelijk contact. Als je de baby in de handen hebt, kun je hem voelen. Je voelt welke spanning in het lijfje zit en welke plekken opvallen. Je voelt of hij naar binnen of naar buiten gericht is. Maakt hij contact met jou en hoe ervaar je dit contact? Is het vluchtig of met aandacht? Kan hij contact met je houden en toch interesse in de omgeving hebben? Is hij aanwezig in zijn lijfje. Is hij slap of voel je veerkracht? Voel je spanning, stress bij de baby? Overstrekt de baby zich of is het niet makkelijk te bewegen in de buigrichting? Is er sprake van een voorkeurshouding? Hoe is de vitaliteit van de huid?

Aan de hand van een vragenlijst en observatie van de baby (o.a. lichaamstaal/houding en presentatie) wordt samen met de ouders geprobeerd de mogelijke oorzaak te onderzoeken.
Ook de interactie tussen de ouders en de baby is belangrijk in de observatie. Als de ouders bang zijn of erg gespannen, kan het zijn dat de baby dit aanvoelt en daarom blijft huilen. Binnen de ontmoeting kan je het kind basisbevestigend dragen en naar de ouders toe draaien of juist wat afstand nemen. Wordt de baby stil als hij uit de gevoelssfeer van de ouders komt, is het zaak aan de relatie ouders - kind te werken.

Tijdens de haptonomische benadering wordt de baby, liefst in het bijzijn van de ouders, liefdevol en met aandacht aangeraakt. Als reactie hierop kan de baby gaan huilen (emotionele pijn). In de aanraking help je het kindje om hem/haar naar de ervaring te brengen waar hij/zij zo om huilt. Zijn emotionele pijn komt naar buiten, meestal door te huilen. Dit is belangrijk, want door zijn verdriet, zijn boosheid of zijn spanningen te ontladen verdwijnt de (emotionele) blokkade. Belangrijk is wel dat we de baby daarbij voldoende ondersteuning en veiligheid geven. Hij moet de tijd en de ruimte krijgen om in een veilig klimaat zijn gevoelens te kunnen uiten en te verwerken. Deze ontlading kan ongeveer 45 minuten duren. Het huilen waar deze (kracht- )inspanning mee gepaard gaat, wordt gezien als het ontladen van de energie (emoties) en frustratie. Deze benadering kan, mits hier zeer zorgvuldig mee omgegaan wordt, verbluffende resultaten geven, dit vaak tot grote opluchting voor de ouders.

Ouder(s) fysiek en emotioneel overbelast

Omdat de emotionele problemen van baby’s vaak leiden tot sterke en langdurige reacties, zoals veel huilen en slecht slapen, kunnen ouders zich fysiek en emotioneel overbelast voelen. In mijn benadering ondersteun ik ook de ouders, door hen de taal van de baby te leren, praktische tips te geven over de omgang met de emoties van de baby, ruimte te geven aan de eigen emoties, door aandacht te hebben voor gevoelens van falen en door eventuele schuldgevoelens op te vangen. Consultatie (3 tot 5 ontmoetingen) enkel na telefonische afspraak. Duur: meestal 1 uur, maximaal 1,5 uur (afhankelijk van het proces van de baby).

Het gaat tijdens de ontmoeting niet over doen maar over zijn. Er zijn voor de ouders, uitluisteren waar hun ongerustheid zit. Hoe is de sensitiviteit van de ouders? Zijn ze in staat alle signalen juist te verstaan en daar adequaat op te reageren.
Uiteraard moeten aanwijsbare medische oorzaken worden uitgesloten. Behalve de haptonomische benadering kan het soms nodig zijn om door te verwijzen naar een andere deskundige.